در چهار قسمت کردستان که شامل کردستان ایران،عراق،ترکیه ،سوریه است شاهد پوشش‌های گوناگونی از لباس کردی هستیم به گونه‌ای که با کمی تغییر نسبت به یکدیگر شکل زیبای خود را دارا می‌باشد که این شکل برگرفته از نیاکانشان و با توجه به شرایط آب و هوایی و اقلیمی سازگار و درست شده است و آن را در جایگاه مهمی قرار داده است.

كردها طی قرون متمادی با لباس محلی خود پيوند عاطفی، عقيدتی و سنتی شديدی برقرار كرده‌اند و علاقه زيادی به حفظ و نگهداری لباس سنتی خود كه نشانگر هويت فرهنگی آن‌هاست، دارند. به طوری که در ابتدای حكومت پهلوی در زمان زمامداری رضاخان هنگامی كه مقرر شد تمام مردم ايران لباس واحدی بپوشند، كردان در مقابل اين دستور مقاومت نشان داده، لباس خود را تغيير ندادند. البته در شهرهای بزرگ استان مانند سنندج، برخی از جوانان، لباس محلی را فقط در مراسم و جشن‌های خاص می‌پوشند و علاقه‌ای به استفاده از آن به طور معمول ندارند به همين دليل در سنندج كمتر ديده می‌شود كه فردی با لباس محلی در خيابان ظاهر شود اما در ساير شهرها مانند سقز، بانه و مريوان غالباً تمامی زنان و مردان با لباس محلی در شهر ديده می‌شوند.

لباس و پوشاک كردان از تنوع و غنای فوق‌العاده‌ای برخوردار است كه در زينت‌ها و رنگ‌های لباس به چشم می‌خورد. لباس كردی هرگز يک‌رنگ و تيره‌گون نيست بلكه هميشه با تركيب رنگ‌های مختلف، چشم‌ها را به خود جلب می‌كند و انسان به اين باور می‌رساند كه تمام عناصر طبيعت و محيط پيرامون از جمله مرغزارهای سرسبز، گل‌های رنگارنگ، سپيدی برف‌ها، آسمان صاف و آبی، سيلاب‌های خروشان در اين تنوع رنگ تأثير مهمی داشته‌اند. لباس کردی همانند زبان کردی، دارای تنوع خاص در مناطق مختلف است.

به گزارش ایلنا، پوشاک زنان کردستان لباسی شبیه شبرنگ‌ها و ستاره‌های آسمانی است، لباسی که رنگ و بوی سنت دارد و اصالت یك بانوی ایران زمین از آن می‌بارد.

 بانوی كرد زبان مغرب زمین، بزرگترین دغدغه‌اش حفظ سنت‌ها و ارزش‌های ایرانی و محلی است، تركیب اروپایی- محلی را در لباس كردی نمی‌پسندد و باور ندارد لباس اصیل زنان غرب ایران سمبلی فرنگی به خود گیرد.

 او همواره به قدمت هزاران ساله لباس كردی افتخار كرده و با امید حفظ این لباس سوزن را به ملیله و ملیله را به پارچه می‌زند و بعد سمفونی از نوای كردی را در جان پرزرق و برق پارچه به صدا درمی‌آورد.

لباس‌های كردی فقط مخصوص کردستان نیست، این پوشش‌های محلی در استان کرمانشاه، آذربایجان شرقی و ایلام از دیرباز مورد توجه اهالی این شهرها قرار گرفته و قدمتی طولانی دارد.

بیشتر لباس‌های كردی به دوره مادها و ایران باستان بازمی‌گردد؛ بر كتیبه‌ها و سنگ‌نوشته‌های به یادگار مانده از قرن‌های گذشته تصاویر زیادی از زنان و مردان مناطق مختلف ایران با پوشش‌های سنتی اهالی كردنشین حك شده است.

در این كنده‌كاری‌ها، زنان و مردان با پوشش كامل و شبیه به لباس‌هایی كه اهالی كردستان و سایر مناطق كردنشین بر تن می‌كنند، قابل مشاهده است.

لباس زنان کرد عبارت است از:

* که وا: نیم‌تنه‌ای است که روی پیراهن بلند می‌پوشند همانند کت مردانه کُردی است با این تفاوت که اولا پارچه آن را رنگین انتخاب می کنندو ثانیاًخیلی کوتاه تر می دوزند و نیز جیبهای کت مردانه در آن دیده نمی شود.

* کراس: یا پیراهن زنانه کُرد دارای دوختی ساده با بدنی بلند و دامنی گشاده و دراز است.بطوری که دامن پیراهن روی پای آنها قرار می گیرد و معمولاً آن را از پارچه‌های بسیار زیبا، نفیس و گران قیمت تهیه می کنند.

* شال: که همانند شال مردانه است ولی زنها اغلب از نوع رنگارنگ آن استفاده می کنند.زنها وقتی شال را می بندند کمی از پیراهن خود را بالا می کشند بطوری که انتهای دامن از مچ پای آنها پایین تر نمی رود.

* دستمال یا روسری: دستمال زنان کُرد پارچه ای است بسیار نازک و سه گوش که تارهایی در اطراف آن ایجاد می کنند و بدین وسیله بر زیبایی آن می افزایند، اغلب پولکهایی نیز با آن تارها می دوزند تا زیبایی آن را چند برابر کنند.هر چند در مراسم عروسی و فلکلور اکثراً روسری نمی بندند.

* کلاو: یا کلاه زنان کُرد بسیار قشنگ و زیباست، این کلاه را از مقوا و به شکل استوانه کوتاهی درست می کنند و روی آن را با پارچه مخملی رنگین می پوشانند و بعد روی آن را با پولکهای رنگین یا طلایی و گلابیونهای زرین، مزین می سازند.

 این کلاه را بوسیله یک رشته طلا که لیره یا نیم پهلوی هایی به آن می آویزندو از زیر چانه عبور می دهند، روی سر نگاه می دارند و دستمال را روی آن می بندند.

*جافی:شلواری همانند شلوار مردان است، این شلوار را زنان کرد، به ویژه زنان روستایی، هنگام کار می‌پوشند. در سایر مواقع، زنان شلوار گشاد از جنس حریر به پا می‌کنند.

 لباس‌های كردی بسیار متنوع است،كمتر از پارچه‌هایی با رنگ تیره در لباس‌های محلی کردستان استفاده می‌شود، زنان و كودكان بیشتر لباس‌هایی بر تن می‌كنند كه در دوخت آنها پارچه‌هایی با رنگ‌های شاد به كار رفته است؛

برخی از زنان،در فصل زمستان یك قبای مخملی كه به مانتو شبیه است روی لباس‌های خود می‌پوشندکه "قباها بیشتر مشكی رنگ هستند" در فصل تابستان نیز، بسیاری از زنان كرد، لباس محلی كه سلطه نام دارد و از جنس مخمل است بر تن می‌كنند.

البته مردمان نواحی مختلف کردستان لباس‌های متفاوتی می‌پوشند اما در دوخت اكثر آنها از قواعد خاصی پیروی می‌شود، مثلاً در مناطق مختلف كردستان مانند بانه،مریوان، اورامان، سنندج و... نوع لباس‌ها متفاوت است.

 فرهنگ پوشش نیز در نواحی مختلف، فرق دارد، برای مثال در چند سال گذشته در شهرهای بزرگ مثل سنندج، تعداد افرادی كه با پوشش محلی در اماكن عمومی ظاهر می‌شوند، كمتر شده است اما در عزاداری‌ها و مراسم عروسی، همه كردها لباس محلی می‌پوشند.

به طور كلی كردها علاقه زیادی به حفظ پوشش‌های محلی دارند به همین علت با وجود تغییرات متعددی كه از قرون گذشته در فرهنگ‌ها به وجود آمده است، پوشیدن لباس‌های محلی  کردستان از سال‌های گذشته رونق دارد و تغییر چشمگیری در آن حاصل نشده است

.